Qədim Azərbaycan dövlətləri

Azərbaycan Midiya və Əhəmənilər dövlətinin tərkibində

Qədim dövrdə, indiki İran ərazisində, Mannanın qonşuluğunda yeni bir dövlət formalaşırdı. Bu, Midiya dövləti idi. Əvvəlcə Midiya o qədər də güclü deyildi. Hətta e.ə. VII əsrdə Assuriyanın asılılığında idi. Lakin vəziyyət tədricən dəyişdi.

E.ə. 673-cü ildə Kaştariti adlı hökmdarın rəhbərliyi ilə Midiya Assuriyaya qarşı mübarizəyə başladı. Bu mübarizədə iskitlər də midiyalılara kömək edirdilər. Nəticədə Midiya Assuriyanın asılılığından çıxdı.

Sonralar hakimiyyətə Kiaksar gəldi. Onun dövründə Midiya xeyli gücləndi. Kiaksarın hakimiyyəti dövründə Assuriya məğlub edildi və süqut etdi, Urartu və iskitlərin bölgədəki hakimiyyətinə son qoyuldu,e.ə. 590-cı ildə Manna Midiya dövlətinin tərkibinə qatıldı.

Beləliklə, Midiya böyük bir dövlətə çevrildi. Amma tarix burada dayanmadı.

E.ə. 553–550-ci illərdə Midiya ilə onun tərkibində olan farslar arasında mübarizə başladı. Farsların başında II Kir, Midiyanın başında isə sonuncu hökmdar Astiag dayanırdı. II Kir qalib gəldi və Midiya dövlətinin yerində daha böyük bir imperiyanın əsası qoyuldu. Bu, Əhəmənilər dövləti idi.

II Kir güclü hökmdar idi. O, imperiyasının ərazisini daha da genişləndirmək istəyirdi. Şərqdə yaşayan massagetlərə qarşı yürüş etdi. Massagetlərin hökmdarı Tomiris idi. Döyüşdə II Kir məğlub oldu və öldürüldü. Tomirisin II Kiri məğlub etməsi haqqında məlumatı qədim yunan tarixçisi Herodot verir.

II Kirdən sonra hakimiyyətə onun oğlu II Kambis gəldi. O, Misiri fəth etdi və firon elan olundu. Lakin Kambisin hakimiyyəti uzun sürmədi. Kambisdən sonra hakimiyyətə I Dara gəldi.

Dara Əhəmənilər dövlətində bir sıra mühüm islahatlar apardı. Ölkənin idarə olunmasını gücləndirdi, ərazini 20 satraplığa böldü, vergi və pul sistemini qaydaya saldı. Əhəmənilər dövründə Azərbaycan ərazilərinin böyük hissəsi də imperiyanın tərkibinə daxil idi.

Əhəmənilər dövlətinin tarixində sonuncu böyük hökmdar III Dara oldu. Bu zaman qərbdən Makedoniyalı İskəndər böyük bir ordu ilə Əhəmənilər imperiyasına qarşı yürüşə başladı.

E.ə. 331-ci ildə Qavqamela döyüşündə III Dara məğlub oldu. Bundan sonra Əhəmənilər dövləti süqut etdi və onun geniş əraziləri Makedoniyalı İskəndərin imperiyasının tərkibinə qatıldı.

Bu dərs sizə faydalı oldu?